Krzyż – uniwersalny symbol wiary

Krzyż – uniwersalny symbol wiary

Krzyż to najbardziej rozpoznawalny znak, który widzimy codziennie. Nie zawsze znamy jego znaczenie, nie wiemy co symbolizuje. Dla chrześcijan, jest najważniejszym symbolem, który odgrywa niezwykle istotną rolę w codziennym życiu. Jaka dokładnie jest symbolika krzyża w religii chrześcijańskiej? Jakie są rodzaje krzyża i skąd się wywodzą. O tym wszystkim dowiesz się poniżej.

Krótka historia krzyża

Choć jest najważniejszym symbolem religii chrześcijańskiej, to znany był na długo przed narodzinami Chrystusa.

Archeolodzy i historycy potwierdzają jego obecność w starożytnym Egipcie, Grecji, Babilonie, Persji. Najczęściej symbolizował życie lub żywioły. W czasach przedchrześcijańskich występował także w Chinach (buddyzm), Ameryce (Majowie i Aztekowie), krajach nordyckich (Celtowie).

Symbolika

Symbolem pierwszych chrześcijan była ryba. To ona identyfikowała wyznawców nowej religii, którzy musieli się ukrywać. Krzyż stał się dla nich ważnym symbolem dopiero po męczeńskiej śmierci. I to nie od razu.

W starożytnym Rzymie śmierć przez ukrzyżowanie znana była od dawna i stosowana wobec największych złoczyńców, których należało wyeliminować ze społeczeństwa. Za takiego złoczyńcę został uznany Jezus Chrystus. To właśnie jego męczeńska śmierć przyczyniła się do rozpowszechnienia znaku. Wielu wyznawców kazało umieszczać symbol na swoich nagrobkach (tak pozostało do dziś). Niektórzy uważają, że stał się powszechny od czasów Konstantyna Wielkiego, który religię chrześcijańską uznał za legalną, podobno umieścił go także na swoich sztandarach po tym jak na niebie zobaczył napis, że pod tym znakiem zwycięży bitwę z Maksencjuszem.

Od śmierci Chrystusa, stał się on dla chrześcijan ważnym symbolem oznaczającym śmierć w imię zbawienia wszystkich ludzi. I to właśnie zbawienie nieodzownie się z nim kojarzy.

Najpopularniejsze rodzaje krzyża

Choć krzyż ma ogólne przesłanie cierpienia dla zbawienia innych, to jego kształt może być bardzo różny. W kościele katolickim jest dwuramienny, przy czym jedno ramię jest krótsze. Bardzo często umieszczona jest na nim postać Chrystusa, jest to tzw. krucyfiks.

W kościele prawosławnym kształt wywodzi się z krzyża patriarchalnego z dodatkowym krótkim ramieniem u góry, które ma symbolizować tabliczkę umieszczoną nad głową Zbawiciela. W prawosławnym w jego dolnej części umieszczona jest krótkie ramię, które służyło za podpórkę dla stóp skazanych. Jest ono umieszczone pod kątem, Górne ramię ma wskazywać na łotra, który się nawrócił i miał wstąpić do królestwa niebieskiego, natomiast dolne na łotra skazanego na potępienie.

Krzyż grecki jest równoramienny, który symbolizował pełną ofiarę Chrystusa lub cztery strony świata, znajduje się na fladze Szwajcarii i jest symbolem organizacji charytatywnych.

Historia krzyża maltańskiego sięga okresu wypraw krzyżowych, kiedy to rycerze Zakonu Szpitalnego nieśli pomoc rannym uczestnikom krucjat. Charakterystyczny kształt do dziś jest symbolem stowarzyszeń maltańskich niosących pomoc potrzebującym.

Krzyże w kościele katolickim

Choć są do siebie podobne, to jednak się różnią i często mają różną symbolikę. Warto wiedzieć jak wyglądają i co oznaczają.

Łaciński

Najbardziej charakterystyczny, składający się z dwóch ramion, pionowego dłuższego i poziomego krótszego. Kształtem ma przypominać ten autentyczny, na którym zginął Chrystus. Symbolizuje łączność człowieka z niebem i śmierć Chrystusa za zbawienie wszystkich ludzi.

Jerozolimski

Jego podstawą jest klasyczny krzyż grecki, w który wpisano dodatkowo cztery małe (między ramionami). Wg jednych ma symbolizować 5 ran odniesionych przez Chrystusa, wg innych cztery strony świata i cztery Ewangelie.

 

Św. Benedykta

W zasadzie jest to medalik, ale może występować również w kształcie krzyża łacińskiego z umieszczonym medalikiem. Krzyż św. Benedykta używany jest przede wszystkim przez egzorcystów ze względu na jego symbolikę.

Na awersie jest postać św. Benedykta z krzyżem i regułą zakonu w rozłożonych rękach. Pod nimi znajduje się kielich z wypełzającym wężem oraz kruk kroczący za bochenkiem chleba. Oba symbole nawiązują do faktów z życia świętego. Wokół widnieje napis “Niech jego obecność broni nas w chwili śmierci”.

Na rewersie medalionu widnieje krzyż z napisami. Na belce pionowej są to litery CSSML oznaczające “Krzyż święty niech mi będzie światłem”. Belka pozioma zawiera litery NDSMD będące skrótem “Diabeł niech nie będzie mi przewodnikiem”. Obrzeża medalionu to skróty napisów:

  • idź precz szatanie nie kuś mnie do próżności,
  • złe jest to co podsuwasz, sam pij truciznę.

To właśnie napisy umieszczone na awersie i rewersie sprawiły, że krzyż św. Benedykta wykorzystywany jest przez egzorcystów.

Św. Andrzeja

Jego kształt jest charakterystyczny, ale stylistyką odbiega od stylizowanych na łaciński. Jego dwa ramiona przypominają literę X. Jedni twierdzą, że na takim zginął apostoł Andrzej, inni zaś, że tego symbolu używali Rzymianie dla odgrodzenia granic. Dzisiaj krzyż św. Andrzeja znany jest wszystkim kierowcom, umieszczany jest przed przejazdami kolejowymi.

Krzyże zakazane

Niektóre symbole zostały wykorzystane wbrew ich symbolice. Tak stało się z krzyżem w kształcie swastyki, który pierwotnie symbolizował szczęście i pomyślność. W 1920 r. swastyka stała się godłem NSDAP a potem III Rzeszy. Obecnie używana jest przez ruchy neonazistowskie.

Podobny los spotkał krzyż św. Piotra, który zgodnie z przekazem kazał się ukrzyżować na krzyżu odwrotnym od Chrystusowego. Obecnie odwrócony jest symbolem satanistów.

Krzyże w heraldyce

Symbol ten jest tak powszechny, że od czasów średniowiecza powszechnie stosowany jest w herbach rodów szlacheckich, godłach państw i na flagach. Krzyża greckiego używają organizacje charytatywne, apteki, służby medyczne.

Krzyż – symbol zbawienia, męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Najważniejszy i najbardziej wyniosły symbol religii chrześcijańskiej. To przed nim klękamy, modlimy się, powierzamy swoje problemy i radości. Choć rodzajów dozwolonych w kościele katolickim krzyży jest kilka, ich ogólne znaczenie jest takie samo.